Wybrane praktyczne problemy zarządzania odkrywkową eksploatacją złóż kopalin. Najważniejsze problemy planowania i projektowania, przygotowania, realizacji oraz monitorowania procesów w górnictwie odkrywkowym

Świadomość zagrożeń

Kapitalne znaczenie w zapewnieniu skutecznych reakcji na symptomy zagrożeń krytycznych oraz w postępowaniu w sytuacjach krytycznych ma odpowiedni poziom świadomości tych zagrożeń wśród załogi, a zwłaszcza u osób kierownictwa i dozoru ruchu zakładu górniczego. Leży to przede wszystkim w interesie przedsiębiorcy górniczego. Należy mieć na uwadze, że obecne regulacje prawne umożliwiające dopuszczanie do pełnienia czynności w ruchu zakładu górniczego przez pracodawców [7-9] są bardzo liberalne. Z drugiej jednak strony to pracodawcy ponoszą większą odpowiedzialność za skutki złego zarządzania ruchem zakładów górniczych, a przedsiębiorcy są z tego powodu narażeni na znacznie wyższe ryzyko swojej działalności. Obecnie można zaobserwować wyraźne obniżenie poziomu świadomości ryzyka związanego z ruchem odkrywkowych zakładów górniczych. Tymczasem, jak pokazuje dotychczasowa wieloletnia praktyka, odpowiednia świadomość zagrożeń pozwala:

• efektywnie zarządzać sytuacjami krytycznymi;
• istotnie zapobiegać niekontrolowanemu rozgłaszaniu zafałszowanych informacji i „tanich sensacji”, które w sytuacjach krytycznych sprzyjają generowaniu działań nadmiernie spontanicznych, a niekiedy wręcz szkodliwych dla prawidłowego przebiegu działań zapobiegawczych i ratowniczych; w skrajnych przypadkach mamy wówczas do czynienia z niedopuszczalnymi skrajnymi postawami – od obojętności do paniki.

Świadomość oraz umiejętność prawidłowej reakcji na zagrożenia i sytuacje krytyczne należy systematycznie szkolić i trenować. Ponieważ procesy górnicze zazwyczaj charakteryzują się zmiennością naturalnych warunków eksploatacji, to programy szkoleń powinny być permanentnie dostosowywane do aktualnych i najbardziej prawdopodobnych źródeł i przyczyn zagrożeń oraz dobrych praktyk. Powinny być także oparte na konstruktywnych wnioskach ze złych praktyk.