Zastosowanie technologii 3D w pracach bitumicznych na podstawie wdrożeń systemów sterowania Trimble Roadworks w firmie Drogopol
Prace bitumiczne stanowią istotny element realizacji inwestycji drogowych i budowlanych, wpływając bezpośrednio na trwałość, bezpieczeństwo oraz komfort użytkowania wykonanych nawierzchni. Ich prowadzenie obywa się w wymagających i często zmieniających się warunkach. Prace pod ciągłym ruchem drogowym, zmienna geometria nawierzchni, konieczność utrzymania jakości warstw i minimalizowanie poprawek pod ciągłą presją czasu to codzienność wśród wykonawców drogowych. W takich warunkach coraz większą rolę odgrywają nowoczesne systemy sterowania maszynami, wspierające operatorów w precyzyjnym wykonywaniu poszczególnych etapów prac. Ich zastosowanie pozwala zwiększyć dokładność, usprawnić organizację robót oraz uzyskać większą kontrolę nad końcowym efektem. Dobrym przykładem są wdrożenia systemów Trimble Roadworks zrealizowane przez SITECH Poland we współpracy z firmą Drogopol.
Drogopol to jedna z większych firm z polskim kapitałem w sektorze budownictwa drogowego na Śląsku, działająca od 1993 roku, realizująca roboty drogowe, inżynieryjne i sieciowe oraz produkująca mieszanki mineralno-bitumiczne. W projektach opisanych poniżej systemy Trimble Roadworks zostały wykorzystane na dwóch różnych maszynach: na rozkładarce asfaltu Volvo P7820D podczas prac na lotnisku Muchowiec w Katowicach oraz na frezarce asfaltu CAT PM620 pracującej na dwóch ruchliwych odcinkach dróg na terenie Górnego Śląska. W obu przypadkach konfiguracja systemów opierała się na wykorzystaniu aktywnego lustra MT900 i tachimetru robotycznego SPS930, dzięki czemu uzyskano wysoką precyzję realizacji względem projektu 3D.
Lotnisko Muchowiec: precyzyjne rozkładanie asfaltu na pasie startowym
Pierwszy projekt dotyczył wykorzystania systemu sterowania 3D Trimble Roadworks na rozkładarce asfaltu Volvo P7820D, która pracowała przy przebudowie i modernizacji pasa startowego na lotnisku Muchowiec w Katowicach. To typ inwestycji, w którym szczególne znaczenie mają równość nawierzchni, kontrola spadków i utrzymanie założeń projektowych na całej długości wykonywanej warstwy.
W praktyce główną korzyścią z zastosowania systemu Trimble Roadworks było oparcie pracy rozkładarki bezpośrednio na cyfrowym modelu 3D, który był wykonany wcześniej i na podstawie którego była przygotowana podbudowa z kruszywa, zrealizowana za pomocą równiarki z systemem 3D Trimble Earthworks. Platforma Roadworks do rozściełaczy asfaltu umożliwia precyzyjne układanie warstw zgodnie z projektem, realizację spadków poprzecznych i podłużnych z milimetrową dokładnością, a przede wszystkim pracę bez konieczności używania sznurków oraz szpilek. Dla operatora oznacza to mniej decyzji podejmowanych „na oko”, a dla kierownika robót większą przewidywalność efektu końcowego.
System pomaga kontrolować pochylenie poprzeczne i podłużne oraz grubość rozkładanego materiału, a konfigurowalne widoki na wyświetlaczu w czytelny sposób pozwalają operatorowi monitorować sytuację na lewej i prawej stronie stołu. Dzięki temu mamy możliwość lepszej kontroli nad pracą maszyny, zmniejszamy ryzyko błędów, a także osiągamy większą powtarzalność pracy. To ważne zwłaszcza tam, gdzie nawierzchnia musi być wykonana równo od pierwszego przejazdu, a poprawki są kosztowne i trudne do zrealizowania pod kątem logistycznym i organizacyjnym.
Trimble Roadworks 3D eliminuje wiele typowych utrudnień związanych z tradycyjnymi metodami rozkładania, takich jak linki, szpilki, błędy ludzkie, kosztowna konfiguracja czy problemy podczas manewrowania maszyną. W projektach budowlanych realizowanych na lotniskach, gdzie liczy się przede wszystkim dokładność oraz geometria i gładkość wykonanej nawierzchni, automatyzacja pracy rozkładarki przekłada się na realną wartość: lepszą jakość, krótszy czas realizacji i znaczące ograniczenie strat materiału.
Trimble Roadworks na frezarca CAT: większe wyzwanie, większa rola prawidłowej konfiguracji
Drugi projekt pokazał inny wymiar pracy z systemem 3D. Trimble Roadworks został zamontowany na frezarce asfaltu CAT PM620, która pracowała na dwóch bardzo ruchliwych odcinkach dróg – drodze krajowej DK94 oraz drodze wojewódzkiej DW921. Obydwa projekty, ze względu na charakterystyczną budowę, liczne zakręty i nachylenia, wymagały odpowiedniego podejścia i zaplanowania całej pracy. Priorytetem było przygotowanie odpowiednich modeli 3D, uwzględniających specyfikę obydwu odcinków dróg. Kluczowe znaczenie miała konfiguracja systemu i prawidłowe ustawienie instrumentów pomiarowych na całym realizowanym odcinku, a także organizacja pracy, tak aby nie zakłócać ruchu bardziej, niż jest to konieczne.
System Trimble Roadworks do frezarek został zaprojektowany do precyzyjnego sterowania głębokością frezowania i automatycznego prowadzenia maszyny zgodnie z modelem 3D. Pozwala zachować wymagane parametry nawierzchni, w tym spadki i nachylenia, ograniczyć zużycie materiałów przy ponownym układaniu nawierzchni oraz poprawić jakość przygotowanej podbudowy. W praktyce frezarka usuwa dokładnie tyle materiału, ile przewiduje projekt, co ogranicza ryzyko przefrezowania, niedofrezowania i późniejszych poprawek.
Na odcinkach o trudnej geometrii szczególnie ważna była konfiguracja tachimetrów. Nachylenia, łuki drogi oraz odbywający się równolegle ruch samochodowy sprawiły, że standardowe ustawienie instrumentów nie zapewniało optymalnych warunków pracy. Rozwiązaniem było inne rozmieszczenie tachimetrów oraz zwiększenie ich liczby, tak aby utrzymać stabilne śledzenie aktywnego lustra MT900 i zapewnić ciągłość prowadzenia frezarki. To przykład, że wdrożenie systemu 3D nie kończy się na montażu komponentów. Równie ważne są doświadczenie zespołu, znajomość budowy i umiejętność dopasowania konfiguracji do realnych warunków terenowych.
Dodatkowym wyzwaniem był brak możliwości pełnego wstrzymania ruchu. Prace trzeba było prowadzić tak, aby zachować bezpieczeństwo zespołu i użytkowników drogi, a jednocześnie utrzymać tempo robót. Automatyczne prowadzenie maszyny według modelu 3D ogranicza liczbę pomiarów ręcznych i zmniejsza potrzebę obecności personelu w bezpośredniej strefie pracy frezarki. To ważny argument nie tylko dla dużych firm infrastrukturalnych, ale również dla mniejszych wykonawców, którzy chcą poprawić bezpieczeństwo i lepiej wykorzystać dostępne zasoby.
Skanowanie Trimble SX12: kontrola przed i po pracach
Na jednej z dróg SITECH Poland przeprowadził również skanowanie za pomocą fototachimetru skanującego Trimble SX12 przed rozpoczęciem robót oraz powykonawczo – po zakończeniu frezowania i układania asfaltu. Taki pomiar pozwala porównać stan wyjściowy z efektem końcowym i lepiej ocenić zgodność wykonania z założeniami. W połączeniu z danymi z systemu sterowania maszyną daje to wykonawcy mocniejsze podstawy do kontroli jakości, dokumentacji robót i rozmowy z inwestorem.
Dla firm drogowych oznacza to przejście od pracy opartej głównie na doświadczeniu operatora do pracy w cyfrowym środowisku, wspieranym danymi z wielu źródeł. Operator nadal pozostaje kluczową osobą na maszynie, ale system pomaga mu utrzymać właściwą głębokość frezowania, spadki i wysokości. Kierownik budowy otrzymuje natomiast większą kontrolę nad procesem, a właściciel firmy może ograniczyć ryzyko poprawek, nadmiernego zużycia materiałów i czasu pracy sprzętu.
Korzyści, które widać na budowie
Oba wdrożenia pokazują, że Trimble Roadworks może wspierać różne etapy robót bitumicznych: frezowanie, przygotowanie podłoża i rozkładanie nowych warstw. W przypadku rozkładarki największe znaczenie miała precyzja układania asfaltu według wcześniej przygotowanego modelu 3D, kontrola spadków i grubości rozkładanego materiału oraz wyeliminowanie pracy tradycyjnymi metodami (szpilki, linki). W przypadku frezarki kluczowa była automatyzacja pracy maszyny, kontrola głębokości frezu oraz nachylenia w oparciu o model 3D.
Wspólnym mianownikiem jest przewidywalność. Maszyna pracuje zgodnie z projektem, operator ma czytelne informacje na wyświetlaczu, a zespół roboczy może szybciej reagować na zmieniające się warunki pracy. Trimble Roadworks jest wyposażony w intuicyjne oprogramowanie działające na platformie Android, a wytrzymałe komponenty są przystosowane do trudnych warunków placu budowy, takich jak pył, woda i zmienne temperatury.
Technologia, która wspiera operatora, a nie zastępuje go
Wdrożenia z Drogopol pokazują, że systemy 3D w robotach bitumicznych nie są rozwiązaniem wyłącznie dla największych kontraktów. Sprawdzają się wszędzie tam, gdzie liczy się dokładność, powtarzalność, bezpieczeństwo i kontrola kosztów. Dla operatora oznaczają łatwiejszą pracę i mniej ręcznych korekt. Dla kierownika budowy oznaczają lepszą kontrolę nad jakością. Dla właściciela firmy oznaczają możliwość efektywniejszego wykorzystania maszyn, materiałów oraz ludzi.
W branży drogowej coraz częściej wygrywa nie ten, kto ma tylko mocniejszy i wydajniejszy sprzęt, ale ten, kto potrafi połączyć doświadczenie operatorów z cyfrową technologią. Trimble Roadworks jest właśnie takim narzędziem: praktycznym, terenowym i nastawionym na konkretny efekt na budowie.
